ගර්භාෂයේ ෆයිබ්‍රොයිඩ් (Fibroids)

ඔබේ ගර්භාෂයට සමීප අවධානයක් අවශ්‍ය වූ විට…

Patient Information LeafletRead in English

ෆයිබ්‍රොයිඩ් යනු ගර්භාෂය තුළ හෝ ඒ වටා වර්ධනය වන පිළිකා නොවන ගෙඩි (පටක වර්ධනයක්) වේ. ඒවා මාංශ පේශි සහ තන්තුමය පටකවලින් සෑදී ඇති අතර ප්‍රමාණයෙන් බොහෝ සෙයින් වෙනස් විය හැක. ඒවා uterine myomas හෝ leiomyomas ලෙසද හැඳින්වේ. ෆයිබ්‍රොයිඩ් ඉතා සුලබ වන අතර, බොහෝ කාන්තාවන්ට කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නොමැතිව පවා පැවතීමට ඉඩක් ඇත.

සුබ ආරංචිය නම්, සරල ඖෂධවල සිට දියුණු ක්‍රියා පටිපාටි දක්වා සාර්ථක ප්‍රතිකාර ඇති අතර, ඔබේ අවශ්‍යතා සහ අනාගත සැලසුම්වලට ගැළපෙන සේ ඔබේ ප්‍රතිකාර සකස් කළ හැකි වීමයි.

මූලික කරුණු

ෆයිබ්‍රොයිඩ් නිසා රෝග ලක්ෂණ ඇති වේද?

ෆයිබ්‍රොයිඩ් ඇති බොහෝ කාන්තාවන්ට කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නැත. කෙසේ වෙතත්, ෆයිබ්‍රොයිඩ් ඇති කාන්තාවන් 3 දෙනෙකුගෙන් 1 දෙනෙකුට පමණ පහත දේ ඇති විය හැක:

  • අධික හෝ දිගු ඔසප් වීම
  • වේදනාකාරී ඔසප් වීම
  • පහළ බඩේ වේදනාව
  • පහළ පිටේ වේදනාව
  • නිතර මුත්‍රා කිරීමට අවශ්‍ය වීම
  • මලබද්ධය
  • ලිංගික සංසර්ගයේදී වේදනාව හෝ අපහසුතාව

අධික ඔසප් වීම නිසා රක්තහීනතාව (රුධිරයේ හිමොග්ලොබින් අඩු වීම) ඇති විය හැක. මෙයින් ඔබට වෙහෙස, කායික දුර්වලතාව, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව හෝ කරකැවිල්ල දැනිය හැක. ඔබේ වෛද්‍යවරයා ඔබේ රුධිරය පරීක්ෂා කර අවශ්‍ය නම් යකඩ පෙති ලබා දිය හැක.

කලාතුරකින්, ෆයිබ්‍රොයිඩ් නිසා සරු බවට හෝ ගැබ් ගැනීමට ගැටලු ඇති විය හැක.

මා වෛද්‍යවරයා හමුවිය යුත්තේ කවදාද?

ඉහත සඳහන් ඕනෑම රෝග ලක්ෂණයක් ඇත්නම් වෛද්‍යවරයා හමුවන්න. රෝග විනිශ්චය තහවුරු කිරීමට ඔබේ වෛද්‍යවරයා අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන් (Ultrasound Scan) පරීක්ෂණයක් සැලසුම් කළ හැක.

⚠ පහත දේ ඇත්නම් වහාම වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා ගන්න: ඉතා අධික රුධිර වහනය (පැයකට වරක් සනීපාරක්ෂක තුවායක් පිරී යාම); ක්ලාන්ත ගතියක්, කරකැවිල්ලක් හෝ දැඩි හුස්ම ගැනීමේ අපහසුවක්; හෝ හදිසියේම ඇතිවන අධික බඩේ වේදනාවක්.

ෆයිබ්‍රොයිඩ් ඇති වන්නේ ඇයි?

නිශ්චිත හේතුව සම්පූර්ණයෙන් වටහාගෙන නැති නමුත්, ෆයිබ්‍රොයිඩ් ඊස්ට්‍රජන් හෝර්මෝනය සමඟ දැඩි ලෙස සම්බන්ධය. ඊස්ට්‍රජන් මට්ටම් ඉහළ ප්‍රජනන වයසේදී (දළ වශයෙන් අවුරුදු 16–50) ඒවා වර්ධනය වීමට නැඹුරු වන අතර, හෝර්මෝන මට්ටම් අඩු වන ආර්තවහරණයෙන් (menopause) පසු සාමාන්‍යයෙන් හැකිළී යයි.

ෆයිබ්‍රොයිඩ් ඇතිවීමට වැඩි ඉඩක් ඇත්තේ කාටද?

ෆයිබ්‍රොයිඩ් සුලබය – කාන්තාවන් 3 දෙනෙකුගෙන් 2 දෙනෙකුට පමණ ජීවිත කාලය තුළ අවම වශයෙන් එක් ෆයිබ්‍රොයිඩ් එකක් ඇති වේ. පහත කාන්තාවන් අතර ඒවා වඩාත් සුලබය:

  • අවුරුදු 30 සිට 50 දක්වා වයසේ අය
  • අධික බර ඇති අය (ඉහළ සිරුරේ බර ඉහළ ඊස්ට්‍රජන් මට්ටම් සමඟ සම්බන්ධය)

දරුවන් ලැබූ කාන්තාවන්ට අවදානම අඩු බව පෙනේ.

වර්ග සහ හඳුනා ගැනීම

ෆයිබ්‍රොයිඩ් වර්ග

ෆයිබ්‍රොයිඩ් ගර්භාෂයේ විවිධ කොටස්වල වර්ධනය විය හැකි අතර, කඩල ඇටයක ප්‍රමාණයේ සිට කොමඩු ගෙඩියක ප්‍රමාණය දක්වා විය හැක. ප්‍රධාන වර්ග:

  • Intramural fibroids – ගර්භාෂයේ මාංශ පේශි බිත්තිය තුළ වර්ධනය වේ (වඩාත් සුලබ වර්ගය)
  • Subserosal fibroids – ගර්භාෂයේ පිටත පෘෂ්ඨයේ වර්ධනය වී ශ්‍රෝණිය දෙසට විහිදිය හැක
  • Submucosal fibroids – ගර්භාෂයේ ඇතුළු ස්තරයට යටින් වර්ධනය වී ගර්භාෂ කුහරය තුළට නෙරා ආ හැක

ෆයිබ්‍රොයිඩ් හඳුනා ගන්නේ කෙසේද?

ෆයිබ්‍රොයිඩ් බොහෝ විට රෝග ලක්ෂණ ඇති නොකරන නිසා, සාමාන්‍ය පරීක්ෂණයකදී හෝ වෙනත් හේතුවක් සඳහා කරන ස්කෑන් පරීක්ෂණයකදී ඒවා අහම්බෙන් සොයා ගැනේ.

ඔබේ වෛද්‍යවරයා ෆයිබ්‍රොයිඩ් ඇතැයි සැක කරන්නේ නම්, සාමාන්‍යයෙන් ඔබේ ගර්භාෂයේ ප්‍රමාණය සහ හැඩය පරීක්ෂා කිරීමට ශ්‍රෝණි පරීක්ෂණයකින් පටන් ගනී. බොහෝ ෆයිබ්‍රොයිඩ් ඉන්පසු අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන් පරීක්ෂණයකින් තහවුරු කරයි. MRI ස්කෑන් හෝ හිස්ටරොස්කොපි (තුනී කැමරාවකින් ගර්භාෂය ඇතුළත බැලීම) වැනි වෙනත් පරීක්ෂණ අවශ්‍ය වන්නේ ප්‍රතිකාර සැලසුම් කිරීමට වැඩි විස්තර අවශ්‍ය නම් පමණි.

ප්‍රතිකාර

ෆයිබ්‍රොයිඩ් සඳහා සැමවිටම ප්‍රතිකාර අවශ්‍යද?

සැමවිටම නොවේ. ෆයිබ්‍රොයිඩ් නිසා රෝග ලක්ෂණ නොමැති නම්, ඔබට ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය නොවිය හැකි අතර, ඒවා බොහෝ විට ආර්තවහරණයෙන් පසු ස්වභාවිකව හැකිළේ.

ඔබට රෝග ලක්ෂණ ඇත්නම්, ඒ සඳහා ඇති ප්‍රතිකාර අතර:

  • අධික රුධිර වහනය හෝ වේදනාව පාලනය කිරීමට ඖෂධ
  • ෆයිබ්‍රොයිඩ් හැකිළීමට හෝර්මෝන ප්‍රතිකාර
  • ගර්භාෂ ධමනි එම්බොලීකරණය (uterine artery embolisation) වැනි ප්‍රධාන ශල්‍යකර්මයක් අවශ්‍ය නොවන ක්‍රියා පටිපාටි (පහත බලන්න)
  • රෝග ලක්ෂණ දැඩි නම් හෝ සුව නොවේ නම් ශල්‍යකර්ම

ඔබේ ප්‍රතිකාරය රඳා පවතින්නේ ඔබේ රෝග ලක්ෂණ, ෆයිබ්‍රොයිඩ්වල ප්‍රමාණය හා පිහිටීම, ඔබේ වයස සහ ඔබ ගැබ් ගැනීමට සැලසුම් කරනවාද යන්න මතය.

අධික රුධිර වහනයට උදව් කළ හැකි ඖෂධ මොනවාද?

Levonorgestrel අන්තර්ගර්භාෂ පද්ධතිය (LNG-IUS, හෝර්මෝන කොයිලය)

ගර්භාෂය තුළ තබන කුඩා T හැඩැති උපකරණයකි. එය ගර්භාෂයේ ඇතුළු ස්තරය තුනී කර ඔසප් වීම අඩු කරන හෝර්මෝනයක් සෙමින් නිකුත් කරයි. විය හැකි අතුරු ආබාධ:

  • මුල් මාස කිහිපය තුළ අක්‍රමවත් රුධිර වහනය
  • කුරුලෑ
  • හිසරදය
  • පියයුරු වේදනාව
  • ඔසප් වීම සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වීම (මෙය හානිකර නොවේ)

එය උපත් පාලන ක්‍රමයක් ලෙසද ක්‍රියා කරන අතර, ඉවත් කළ පසු ඔබේ සරු බව ඉක්මනින් යථා තත්ත්වයට පැමිණේ. ෆයිබ්‍රොයිඩ් එකක් ගර්භාෂ කුහරයේ හැඩය වෙනස් කරන්නේ නම් එය සුදුසු නොවිය හැක.

Tranexamic acid

මෙම පෙති රුධිරය කැටි ගැසීමට උදව් කරමින් අධික රුධිර වහනය අඩු කරයි. ඔබ ඒවා ගන්නේ ඔසප් කාලයේදී පමණි. විය හැකි අතුරු ආබාධ අතර ඔක්කාරය, වමනය සහ පාචනය ඇත. මෙම ඖෂධය සෑම පුද්ගලයෙකුටම සුදුසු නොවේ – ඔබට කවදා හෝ රුධිර කැටියක් ඇති වී තිබේ නම් ඔබේ වෛද්‍යවරයාට කියන්න. මෙම ඖෂධය ගැබ් ගැනීම වළක්වන්නේ නැත.

ප්‍රදාහ නාශක ඖෂධ (NSAIDs)

ibuprofen හෝ mefenamic acid වැනි ඖෂධ අධික රුධිර වහනය අඩු කර ඔසප් වේදනාව සමනය කළ හැක. ඔබ ඒවා ගන්නේ ඔසප් කාලයේදීය. ඒවා ගැබ් ගැනීම වළක්වන්නේ නැත.

හෝර්මෝන ප්‍රතිකාර උදව් විය හැකිද?

ඔව්. සංයුක්ත උපත් පාලන පෙති (Combined Oral Contraceptive Pills) මගින් අධික හා වේදනාකාරී ඔසප් වීම අඩු කළ හැක.

ප්‍රොජෙස්ටජන් ගර්භාෂයේ ඇතුළු ස්තරය තුනී කිරීමෙන් අධික රුධිර වහනය අඩු කළ හැක. එය දිනපතා පෙති ලෙස හෝ මාස 3කට වරක් එන්නතක් ලෙස ගත හැක. විය හැකි අතුරු ආබාධ:

  • බර වැඩි වීම
  • පියයුරු වේදනාව
  • අක්‍රමවත් රුධිර වහනය
  • ඔසප් වීම නතර වීම

මෙම හෝර්මෝන ක්‍රම උපත් පාලන ක්‍රම ලෙසද ක්‍රියා කරයි. එන්නත නැවැත්වූ පසු, සරු බව යථා තත්ත්වයට පැමිණීමට මාස කිහිපයක් ගත විය හැක.

ෆයිබ්‍රොයිඩ් විශාල නම් මෙම ඖෂධ අඩුවෙන් ක්‍රියා කළ හැක.

ෆයිබ්‍රොයිඩ් හැකිළෙන ඖෂධ තිබේද?

ඔව්.

Gonadotropin-releasing hormone analogues (GnRHa) යනු ඊස්ට්‍රජන් මට්ටම් අඩු කර ෆයිබ්‍රොයිඩ් තාවකාලිකව හැකිළෙන එන්නත් වේ. ඒවා බොහෝ විට ශල්‍යකර්මයට පෙර භාවිත කරයි. අස්ථිවල ශක්තියට ඇති බලපෑම නිසා ඒවා සාමාන්‍යයෙන් මාස 6ක් දක්වා පමණක් ලබා දෙයි. අතුරු ආබාධ ආර්තවහරණයට සමානය (උණුසුම් රැළි, දහඩිය දැමීම, යෝනි මාර්ගයේ වියළි බව), සහ ප්‍රතිකාරය නැවැත්වූ පසු ෆයිබ්‍රොයිඩ් නැවත වර්ධනය විය හැක.

Ulipristal acetate යනු රෝග ලක්ෂණ මධ්‍යම හෝ දැඩි වන අතර ශල්‍යකර්ම හෝ වෙනත් ප්‍රතිකාර සුදුසු නොවන තෝරාගත් අවස්ථාවලදී පමණක් භාවිත කරන පෙත්තකි. කලාතුරකින් බරපතල අක්මා ගැටලු වාර්තා වී ඇති නිසා, ප්‍රතිකාරයට පෙර සහ ප්‍රතිකාරය අතරතුර ඔබට අක්මා රුධිර පරීක්ෂණ අවශ්‍ය වේ.

ප්‍රධාන ශල්‍යකර්මයකින් තොර විකල්ප තිබේද?

ගර්භාෂ ධමනි එම්බොලීකරණය (UAE) මගින් ෆයිබ්‍රොයිඩ් වෙත රුධිර සැපයුම අවහිර කර ඒවා හැකිළෙන්නට සලස්වයි. ඉකිළියේ හෝ මැණික් කටුවේ ඇති රුධිර නාලයක් හරහා තුනී නළයක් යවන නිසා, බඩේ කැපුමක් අවශ්‍ය නොවේ. බොහෝ කාන්තාවන් දිනකින් හෝ දෙකකින් නිවසට යනු ලබයි. ඔබ අනාගතයේ ගැබ් ගැනීමට සැලසුම් කරන්නේ නම් එය හොඳම තේරීම නොවිය හැක – ඔබේ වෛද්‍යවරයා මේ ගැන ඔබ සමඟ සාකච්ඡා කරනු ඇත.

ශල්‍යකර්මයක් නිර්දේශ කරන්නේ කවදාද?

ඔබේ රෝග ලක්ෂණ දැඩි නම්, ෆයිබ්‍රොයිඩ් ඉතා විශාල නම්, ඖෂධ ප්‍රතිඵල නොදුන්නේ නම්, හෝ ෆයිබ්‍රොයිඩ් ඔබේ සාරවත් බවට බලපාන්නේ නම් ශල්‍යකර්මයක් නිර්දේශ කළ හැක.

  • හිස්ටරොස්කොපික් ඉවත් කිරීම – ගර්භාෂ කුහරය තුළ ඇති ෆයිබ්‍රොයිඩ් සඳහා. තුනී නම්‍යශීලී බටයක් (ෆයිබර් ඔප්ටික් තාක්ෂණය යොදා ගන්නා උපකරණයක්) යෝනි මාර්ගය සහ ගැබ්ගෙල හරහා යවා, බඩේ කිසිදු කැපුමකින් තොරව ඒවා ඉවත් කරයි. බොහෝ කාන්තාවන් එදිනම නිවසට යනු ලබයි.
  • මයෝමෙක්ටමි (Myomectomy) – ෆයිබ්‍රොයිඩ් පමණක් ඉවත් කර ඔබේ ගර්භාෂය ආරක්ෂා කරයි. ඔබට දරුවන් ලැබීමට අවශ්‍ය නම් මෙය සුදුසු විය හැක. ෆයිබ්‍රොයිඩ් සමහර විට නැවත වර්ධනය විය හැක.
  • හිස්ටරෙක්ටමි (Hysterectomy) – ගර්භාෂය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරයි. එය ෆයිබ්‍රොයිඩ්වලට ස්ථිර ප්‍රතිකාරයක් වන නමුත්, ඉන්පසු ගැබ් ගැනීම කළ නොහැක. සුවය ලැබීමට සාමාන්‍යයෙන් සති 6–8ක් පමණ ගත වේ.

ගැබ් ගැනීම සහ සරු බව

ෆයිබ්‍රොයිඩ්වල සංකූලතා

ෆයිබ්‍රොයිඩ් ඇති බොහෝ කාන්තාවන්ට බරපතල ගැටලු නැත. සංකූලතා අවදානම රඳා පවතින්නේ ෆයිබ්‍රොයිඩ්වල ප්‍රමාණය, ගණන සහ පිහිටීම මතය.

ගර්භණී සමයේදී ෆයිබ්‍රොයිඩ්

ගර්භණී සමයේදී ෆයිබ්‍රොයිඩ් ඉඳහිට පහත ගැටලු ඇති කළ හැක:

  • බඩේ වේදනාව
  • නොමේරූ දරු ප්‍රසූතියක් වීමේ අවදානම වැඩි වීම
  • බබා අසාමාන්‍ය පිහිටීමක සිටීම
  • ෆයිබ්‍රොයිඩ් එකක් විශාල වී ගර්භාෂයේ පහළින් පිහිටා ඇත්නම් උපත් මාර්ගය අවහිර වීම

ෆයිබ්‍රොයිඩ් ගෙඩියක් මගින් උපත් මාර්ගය අවහිර වීම නිසා බබාට ආරක්ෂිතව උපත ලැබිය නොහැකි නම්, සිසේරියන් සැත්කමක් අවශ්‍ය විය හැක. කලාතුරකින්, ෆයිබ්‍රොයිඩ් නිසා විශේෂයෙන් ගර්භණී සමයේ මුල් කාලයේදී ගබ්සා වීමේ අවදානම වැඩි විය හැක.

ඔබ ගැබ්ගෙන සිටින අතර ෆයිබ්‍රොයිඩ් ඇත්නම්, ඔබේ වෛද්‍යවරයා ඔබව සමීපව නිරීක්ෂණය කර ඔබේ තත්ත්වයට විශේෂිත උපදෙස් ලබා දෙනු ඇත.

ෆයිබ්‍රොයිඩ් සහ සරු බව

ෆයිබ්‍රොයිඩ් නිසා වඳභාවය ඇති වන්නේ කලාතුරකිනි. නමුත් විශේෂයෙන් ඒවා විශාල නම් හෝ යම් ස්ථානවල පිහිටා ඇත්නම් එසේ විය හැක. ෆයිබ්‍රොයිඩ් නිසා:

  • සංසේචිත ඩිම්බයක් ගර්භාෂයේ ඇතුළු ස්තරයට සම්බන්ධ වීම (අධිරෝපණය) වැළකිය හැක
  • ගර්භාෂ කුහරයේ හැඩය වෙනස් විය හැක
  • ඩිම්බ වාහිනී නාලයක් (ඩිම්බ කෝෂයේ සිට ගර්භාෂයට ඩිම්බය රැගෙන යන නාලය) අවහිර වී, ශුක්‍රාණුවට සහ ඩිම්බයට හමුවීම අපහසු විය හැක

ගර්භාෂ කුහරය තුළට වර්ධනය වන submucosal fibroids සාරවත් බවට බලපෑමට වැඩිම ඉඩක් ඇති වර්ගයයි.

💡 ෆයිබ්‍රොයිඩ් බොහෝ කාන්තාවන්ගේ සෞඛ්‍ය ගමනේ සුලබ කොටසකි. බොහෝ අවස්ථාවලදී ඒවා හානිකර නොවන අතර පාලනය කළ හැකි අතර, රෝග ලක්ෂණ ඇති වූ විට ආරක්ෂිත හා සාර්ථක ප්‍රතිකාර ඇත. ඔබ තනි වී නැත, ඔබට තේරීම් ඇත. නිවැරදි තොරතුරු, නිතිපතා වෛද්‍ය සත්කාර සහ ඔබටම ගැළපෙන ප්‍රතිකාර සැලැස්මක් සමඟ, විශ්වාසයෙන් ඔබේ සෞඛ්‍යය ඔබේ පාලනයට ගත හැක.

මෙම පත්‍රිකාව සාමාන්‍ය තොරතුරු පමණක් සපයන අතර, ඔබේ වෛද්‍යවරයාගේ උපදෙස් වෙනුවට භාවිත කළ නොහැක. ඔබේ සෞඛ්‍යය ගැන කනස්සල්ලක් ඇත්නම්, කරුණාකර සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයෙකු සමඟ කතා කරන්න. හදිසි අවස්ථාවකදී 1990 (සුව සැරිය ගිලන් රථ සේවය) අමතන්න, නැතහොත් ළඟම රෝහලට යන්න.

Prof. Rasika Herath · Patient information · Last updated November 2026